John Watts (Fisher-Z)

Vijftig jaar Fischer-Z staat voor vijftig jaar eigenzinnigheid, scherpe teksten en melodieuze new wave. Rond frontman John Watts groeide de Britse band uit tot een opvallend succesverhaal. Terwijl Fischer-Z in eigen land nooit dezelfde populariteit bereikte, werden nummers als The Worker, So Long en Marliese grote hits in België. Albums als 'Word Salad', 'Going Deaf For A Living' en 'Red Skies Over Paradise' groeiden uit tot klassiekers.

Na de eerste successen volgde in 1981 een breuk, maar Watts bleef muziek maken en keerde uiteindelijk terug met Fischer-Z. Nu de band zijn vijftigjarig bestaan viert met een uitgebreide tournee en de verzamelaar Word Paradise, is er alle reden om terug te blikken. We spraken Watts kort voor zijn concert in Brugge.

Je band is vijftig jaar oud. Hoe voelt dat voor jou?

John Watts: Ik had altijd verwacht dat ik kunstenaar zou worden, maar ik denk dat het idee van een band slechts een deel is van wat ik doe. Songs schrijven is mijn belangrijkste vorm van expressie, maar ik beoefen ook andere kunstvormen, zoals fotografie. Ik had altijd het gevoel dat ik uiteindelijk in de kunstwereld zou belanden, omdat kunstenaars dingen voor het leven maken. Fischer-Z ontstond op het moment dat punk en new wave hoogtij vierden, maar wij waren geen van beide. Eigenlijk hou ik zelfs niet van die muziekgenres. We hadden wel de energie van een band, maar eigenlijk wilden we vooral kunstenaars zijn.

Je hebt er ooit voor gekozen Fischer-Z stop te zetten op het moment dat de band steeds succesvoller werd. Wat heb je uit die beslissing geleerd?

Ik ben uit de rockwereld gestapt omdat die me eigenlijk niet interesseerde. Ik was een rockster, maar wilde er geen zijn. Eigenlijk wilde ik vanaf het begin ook geen lid van een band worden. Als kunstenaar wil ik veranderen. Elk album moet anders zijn. Met een vaste band is dat erg moeilijk. Eigenlijk had ik een soloartiest moeten zijn. Dat ben ik wanneer ik kunstwerken maak of theaterstukken schrijf. Dan ben ik geen lid van Fischer-Z, maar maak ik die dingen gewoon vanuit mezelf. Elke keer anders. Daarom ben ik blij dat we nooit een grote stadionact als U2 of Simple Minds zijn geworden. Zo'n carrière zou lastig zijn. Je doet altijd hetzelfde, steeds opnieuw.

Hoe is het om vooral schrijver te zijn binnen een business die toch sterk rond muziek draait?

Als schrijver ben je vooral een observator. Ik kijk naar mannen en vrouwen omdat ik van mensen hou en geïnteresseerd ben in hun gevoelens en hun meningen over alles, ook over politiek. De lyrische kant van wat ik doe, is daarbij belangrijk. Een groot deel van mijn kunst bestaat erin al die zaken in woorden uit te drukken. Tegenwoordig is dat anders dan vroeger. Ik leef in een snel veranderende wereld die er veel gevaarlijker uitziet. Ik was nooit bang voor nucleaire wapens. Het hangt er gewoon van af wie ze heeft. (lacht cynisch) Ik kom uit een militaire familie en toen ik jong was, leefde ik in een stabiele tijd. Dat is nu anders. Ik voel me minder op mijn gemak.

Voel je nog steeds dat je iets te bewijzen hebt wanneer je het podium opgaat?

Het is een interactie tussen mezelf, het publiek en de band. Alles is telkens anders. We hebben een vaste setlist, maar elk concert is verschillend. Ik voel me nu veel vrijer als performer. Toen we begonnen, kon ik als frontman niets doen. In de tijd van de new wave was het niet toegestaan om te entertainen. Mijn helden zijn net die performers. Ik denk aan Andy Warhol, Pablo Picasso en Bob Dylan, de dichter. De man die muziek, kunst en literatuur samenbrengt. Alle kunst, of het nu boeken, films of liedjes zijn, weerspiegelt trouwens een visie op de wereld.

Je laatste album heet X-Ray Serenade. Hoe kijk je terug op het maken van die plaat?

Ik heb zeven nieuwe tracks gemaakt en we hebben ook enkele oudere nummers opnieuw opgenomen om te laten zien dat die songs op een compleet verschillende manier kunnen worden gebracht. Ik ben erg blij met de nieuwe nummers.

Queen of Irony is opnieuw een lied over Andy Warhol. Suburban Cowboy gaat over oorlog en Perfect Is Straight Observations beschrijft mensen in een café.

Als je zou kunnen praten met de John Watts die in de jaren zeventig met zijn band begon, wat zou je hem vertellen? En wat zou hij met jou delen?

Ik zou hem aanraden nooit compromissen te sluiten en altijd voor de meest gewaagde opties te kiezen. Als je de grote risico's niet neemt, ben je gek. Ik ben een gokker met zijn eigen talent. Ik denk dat die jongen me waarschijnlijk zou geloven. Als mens ben ik immers niet zo erg veranderd, alleen ben ik als oudere man een klein beetje radicaler geworden. Ik zou hem aanraden niet voor een band te kiezen, maar als soloperformer door het leven te gaan.

Waarom?

Omdat je zo veel flexibeler bent. Je kunt voortdurend met verschillende mensen samenwerken. In de loop der jaren heb ik met veel geweldige mensen gewerkt en vierentwintig albums gemaakt, goed voor zowat driehonderd songs. De continuïteit is er, maar er zijn ook verschillen in stijl. Daarom haat ik het wanneer Fischer-Z een 'eightiesband' wordt genoemd. Dat is een vreselijk label. Als je solo speelt, ben je de baas over alles. Dat is ook een groot voordeel, want dan kun je spelen met wie je wilt. Gelukkig heb ik nu een fantastische groep muzikanten rond me met wie het leuk is om muziek te maken.

Mocht iemand Fischer-Z nu pas ontdekken, wat hoop je dan dat die persoon uit de muziek meeneemt?

Ik denk niet dat de wereld er over vijftig jaar nog zo mooi zal uitzien. Ik zie het somber in voor de komende generaties. Dat is slecht, want ik heb vijf kinderen op de wereld gezet. Ik ben echt pessimistisch, al denk ik positief over de mensheid — behalve over gasten als Trump. Die heeft Amerika volgens mij effectief vernietigd, en zeker zijn integriteit. Hetzelfde geldt voor Netanyahu en Poetin, en voor alle techbro's die de politiek betalen.