Zoh Amba - Eyes Full

Tot het vorige album ‘Sun’ (2025) liet Zoh Amba (op haar paspoort staat Britni Hamrick) zich vooral kennen als free-jazzmuzikante op de saxofoon. Maar op het debuutalbum bij Matador keert ze terug naar haar eerste instrument, en dat levert een adembenemende plaat op.

‘Eyes Full’ werd zowaar een folky meesterwerk, dat diep geworteld is in geboorteplaats Kingsport, Tennessee. Zoh Amba maakt hier een even gedurfde als magistrale artistieke omslag. Door de herontdekking van de gitaar, horen we een doorleefde, rauwe mengeling van modderige akoestische blues, alles doorklievende elektrische gitaarerupties en de melancholische pracht van Appalachian folk.

Waar Amba voorheen geloofde dat enkel zuiver instrumentale muziek de ziel kon bevrijden, zingt ze hier poëtische woorden met een rauw stemgeluid. Het resultaat is een spirituele plaat die heel dicht bij haarzelf blijft. Elk nummer cirkelt om het idee van zien en gezien worden, met een oneindige tederheid voor de arbeidersklasse in kleine bergstadjes, die zwaar getroffen worden door de huidige economische toestand. Amba bezingt deze gemarginaliseerde zielen, die knokken voor overleving, en biedt hen in nummers als opener OCD (over een jongen met een dwangstoornis) en Weed Eating (over een zonderling die god wil dwarsbomen) geen verdoemenis, maar genade en verlossing.

Muzikaal is het album een bezielde openbaring. Live opgenomen in Asheville, zonder overdubs, voel je de ontembare energie van Amba. Die wordt nog aangewakkerd door boezemvriend Kevin Hyland die haar bijstaat op gitaar, en door de veel oudere drummer Jim White. Amba’s stem snauwt en brandt, terwijl de gitaar vertraagt en dan weer versnelt als een dolle rodeostier. Het ene moment tandenknarsend en schurend, het volgende moment fluweelzacht en kwetsbaar, zoals op het weemoedige Emahoy. Een enkele keer zet Amba de sax nog eens aan de lippen (Child You'll See), en ergens in Blueberry Thorn klinkt ook de folkviool van Gabby-Fluke Mogul.

Het absolute zwaartepunt is het meesterlijke Southern Soil. Hierop richt ze zich tot hen die haar leerden wat er wel en niet gezegd mocht worden. Het verstikkende zwijgen uit haar jeugd wordt doorbroken met een door en merg en been gaande hartenkreet: "Your babies are gonna look for lifetimes in this lifetime!”. Het is een triomf over diepe pijn. Amba perst de vocalen eruit zoals de noten uit de saxofoon: voorbij het breekpunt, snikkend en gedreven door pure emotie. Het doet in de beste zin denken aan de rauwe indiefolk van Martha Wainwright en Big Thief.

Ook de titeltrack, die meteen daarna volgt, beroert diep. Met veel empathie kijkt Amba naar een kansarme die droomt van een beter leven. "I've seen you on the shore / Dreaming of so much more / A life you think you could only see in the sunshine", en ze kiest duidelijk zijn kant.

‘Eyes Full’ is een ruig, experimenteel country-rockalbum dat weigert weg te kijken. Het herstelt de waardigheid van de slachtoffers van het systeem en is in het hier-en-nu een wild, adembenemend eerlijk en uniek monument van empathie. Bob Dylan bracht het allemaal terug naar huis in 1965. Zoh Amba doet dat anno 2026 nog eens dunnetjes over.

Op 5 november komt ze naar de Botanique.