David Gray - Shine - The Best of the Early Years
Virgin Records
Guy Kennis — 8 november 2008
De vijftien tracks op dit album komen uit de eerste drie cd’s van David Gray: 'A Century Ends' (1993), 'Flesh' (1994) and 'Sell, Sell, Sell' (1996). De grote verwachtingen werden bij de release van deze platen niet ingelost. Maar gerechtigheid geschiedt alsnog voor de getormenteerde Britse singer-songwriter met zijn grote doorbraak-album 'White Ladder' uit 1999. Na het succes van dit album was er plots wél vraag naar ouder werk. Er waren al compilaties op de markt: 'The EP’s 92-94' en 'Lost Songs 95-98'. En nu is er dus 'Shine (The Best of the Early Years)'.
Aftrappen doet deze compilatie met het indrukwekkende Shine, een ballade van gebroken harten (voor de gitaristen onder ons, in een open stemming). Gray schreeuwt elk woord uit alsof het de belangrijkste woorden op aarde zijn. Hij spuwt zijn teksten met dat Welsh accent van hem. De kracht van zijn muziek zit niet in het volume, de arrangementen of het gebruik van drums en andere toeters en bellen. Nee, het zit hem in de intensiteit waarmee de woorden worden gezongen. Hij doet het vaak alleen met een simpele akoestische riff op de gitaar en een stem die verbeten door de muziek laveert. Het is deze poëzie en zeggingskracht die vaak doet denken aan soulmate Van Morrison.
Late Night Radio laat een rockende Gray horen. Onbegrijpelijk dat deze muziek hem slechts een beperkt aantal hondstrouwe plaatselijke fans oplevert. Zijn eerste single Birds without wings (het refrein doet denken aan Pigs on the Wing uit 'Animals' van Pink Floyd) is folk met een randje. Coming down heeft de spirit van de jonge waterboys en hun "Big Music", het grote gebaar! Wisdom is een up-tempo rocker die gemakkelijk bij zijn later werk zou passen maar dan ontdaan van het vleugje elektronica dat zijn handelsmerk zou worden.
Wat opvalt, is de cohesie van dit album. Dit zou een volledig nieuwe plaat kunnen zijn: geen stijlbreuken, een mooie songvolgorde. Hij zingt zijn hart uit met een jeugdig enthousiasme dat in zijn later werk wel eens ontbreekt. Een diepgaande emotionele trip van een zanger die er volledig voor gaat met referenties naar het vroegere werk van Springsteen, Dylan en Van Morrison.
'White ladder' uit 1999 is dus de onverwachte maar zeker en vast verdiende doorbraak. 'A New Day at Midnight' uit 2002 en 'Life in Slow Motion' uit 2005 de bevestiging, de grote producties van een groot artiest. Maar 'Shine', dat is zijn roots, zijn jeugd, zijn woede en liefde, zijn onbevangenheid. Dit is de solide basis van zijn latere carrière. Vergeet even de nieuwe generatie singer-songwriters en luister bij gelegenheid eens naar deze mooie compilatie die vooral niet overkomt als een bij elkaar gesprokkelde verzameling songs.