Wouter Bulckaert – ‘John Cale: Underdog in de Underground’

Sommige mensen zijn al tevreden met hun leven als ze onder het genot van een goed glas onverhoeds het woord "schabbernak" tegenkomen in een boek. Zij zullen zelden grote artiesten worden. Rustelozer geesten vinden geen soelaas tot ze hun grauwe mijnwerkersdorp in Wales ontvlucht zijn om, slapend op luizige mansardes en onder invloed van met de karige bijeengeschraapte dollars gekochte vuiligheid, avant-gardemuziek te maken en de kunst om de kunst te verklanken in schier onbeluisterbare "circle jerks". Van dat tweede soort zijn er ook meer dan u zou denken, dat dorp in Wales daargelaten. Dat John Cale het schopte tot wereldvedette voor muzikale fijnproevers dan wel flagellanten, is aan een reeks toevalligheden te wijten die Wouter Bulckaert uiteenzet in zijn recentste biografie.

Na zich te wijden aan een 'Meester In De Schaduw' en een 'Troubadour In De Woestijn', distilleert Wouter Bulckaert op zijn ondertussen kenschetsende wijze een goede tweehonderdvijftig pagina's aan biografische verhalen en persoonlijke inzichten over de 'Underdog In De Underground' uit een plejade aan boeken, artikels en websites.

De formule van Bulckaert is niet veranderd tegenover de vorige boeken. Het biografische verhaal verliest zich bijvoorbeeld nooit in irrelevante details, een euvel waar vele vuistdikke turven zich wel eens aan bezondigen. Dat soort biografieën herkent u vaak aan het feit dat de rug na ongeveer een halve centimeter geen leessporen meer vertoont. Daar staat dan wel tegenover dat de lezer plots stoot op een zin als: “Wat ook helpt is, dat de band halverwege de jaren tachtig eindelijk de royalty’s begint te ontvangen voor hun twintig jaar daarvoor uitgebrachte albums.” Ah, hoe, wat? Het wordt nergens meer ter sprake gebracht.

Andere levensgebeurtenissen zijn misschien moeilijk te verklaren. Ze horen misschien bij een tijdsgeest of een zeer sterk karakter… Cale komt niet uit een bijzonder artistiek aangelegde familie, maar toch schudt hij al zeer jong de beklemming en eenzaamheid van Wales van zich af en zit hij ogenschijnlijk binnen de kortste keren in New York bij Andy Warhol en Lou Reed. Dat lijken toch stappen met zevenmijlslaarzen die zich niet zomaar laten afdoen met “En plots…”. Maar mogelijk weet Cale het zelf ook niet meer zo goed of is er veel gefabuleerd door de jaren heen.

Misschien juist door dat gebrek aan al te diep gespit en geworstel met de biografische materie, raas je door die bijna driehonderd bladzijden heen. En ondertussen scheur je ook door het oeuvre van Cale, want Bulckaert weet steeds in een alinea of wat te vatten of deze of gene plaat het beluisteren waard is. Daarbij worden ook de zijprojecten en het productiewerk van Cale onder de loepe genomen. We kunnen ons meestal vinden in Bulckaerts analyse.

Misschien moeten we dit boek dan ook eerder als “uitgebreide kennismaking” bestempelen dan als biografie. Dat is helemaal geen verwijt. En zelfs voor wie Cale al jaren volgt, zijn er nog wel leuke anekdotes en wistjedatjes te rapen. Bulckaert raadt overigens zelf in het boek verdiepende literatuur aan. Dus u hoeft niet op uw honger te blijven zitten. Qua platen raden wij u ter kennismaking ‘Sabotage/Live’, ‘Fragments Of A Rainy Season’, ‘Music For A New Society’ en ‘Black Acetate’ aan. U merkt het: het zijn Cales minst experimentele platen. Het probleem met avant-garde is immers dat het snel gedateerd geraakt: ofwel wordt het “garde” en klinkt het dus naderhand heel normaal; ofwel wordt het niks en vraagt men zich af waarom die "Wichtigmacherei" allemaal nodig was. En zoals gewoonlijk bij boeken van Wouter Bulckaert, hebben we na lectuur zin om weer eens een boompje op te zetten over het lijdend voorwerp van het gewrocht, waarmee het boek en de auteur dus helemaal in hun missie geslaagd zijn.