Beirut - Gulag Orkestar

Wie niet beter weet, zou bij het opleggen van ‘Gulag Orkestar’ zweren dat er inderdaad een heel orkest achter deze plaat schuil gaat. Groot is de verbazing dan ook als we vernemen dat het het werk is van slechts één man. Een jongen eigenlijk, want Zach Condon was bij de opname van dit album een prille negentien jaar jong. De voorbeeldige student uit Albuquerque besloot in een impulsieve bui de grote plas over te steken en een doorreis te maken in Europa. Daar werd hij betoverd door de klanken van de Balkanmuziek.

Terug thuisgekomen ging Zach, ofte Beirut, zelfstandig aan de slag. Moeiteloos bediende hij zich van onder andere tamboerijn, viool, piano, klarinet en accordeon. De diepe stem, die naadloos bij dit genre aansluit, had hij al mee. Het grootste deel van dit album werd bij hem thuis opgenomen en later overgedaan in de studio. Bij het andere deel kreeg hij hulp van Jeremy Barnes en Heather Trost of A Hawk and A Hacksaw, een groep die qua geluid en invloeden vrij dicht aansluit bij Beirut.

Toch is de plaat geen typische Balkanmuziek. Het popgehalte is beduidend hoger. Stel u hierbij geen remixes en rapintermezzo’s voor, maar een opgepoetste versie van de traditionele muziek. Een, voor het Westerse publiek, toegankelijkere versie zelfs. De opbouw van de nummers is meeslepend en zweverig. Laag na laag van instrumenten wordt over elkaar gebouwd, tot het geheel uitmondt in een dromerige stroom van melodieën. Dit gaat vooral op voor Gulag Orkestar, Prenzlaurberg en Rhineland (Heartland).

Bij Scenic World gooit Zach het even over een andere boeg. Hier hoor je duidelijk de invloed van zijn inspiratiebronnen, The Magnetic Fields en Neutral Milk Hotel. Hoewel het balkangeluid hier ook duidelijk doorklinkt, is dit toch meer een upbeat popnummer. De conga’s, niet bepaald een typisch instrument uit die streken, zijn een bevreemdend element in het nummer, maar geven het toch een originele toets.

Ook Bratislava valt meteen op als je het album voor een eerste keer beluistert. Zach lijkt voor dit nummer even doorgereisd te zijn naar de landen van duizend-en-een nacht. Een bezwerende klarinet en trompetten vormen de rode draad doorheen dit nummer. De stem wordt hier, meer dan op de andere nummers, als bijkomend instrument beschouwd.

After The Curtain krijgt dan zowaar een electronicajasje aangemeten. Zach bokste al eerder een volledig electronica-album in elkaar en draagt hier nog steeds de sporen van. De zeer ongewone mélange van de trage klagende stem en het simpele Kraftwerkiaanse electrodeuntje werkt echter vreemdgenoeg wonderwel.

Gulag Orkestar is geen balkanalbum van dertien in een dozijn geworden, maar een geheel eigen interpretatie van de typische klanken door een jonge Amerikaan. Vaak experimenteel, vaak traditioneel maar nooit saai. Zach heeft voldoende respect voor, en kennis van, de verschillende culturen en weet ze op een unieke manier samen te brengen.