Wim Mertens solo
Het vogeltje in de kathedraal
Kristiaan Art
Sint-Baafs Kathedraal, Gent — 24 september 2011
Wim Mertens speelt zijn klassieker binnen het genre 'A Man With No Fortune And A Name To Come' van begin tot eind in een historisch kader. Het was tot voor kort een natte droom voor menig Mertens-fan, maar in het kader van het Gent Festival van Vlaanderen werd het voor één keer werkelijkheid. Op vraag van de organisatie creëerde Wim Mertens voor dit unieke optreden ook een nieuwe compositie 'A Starry Wisdom', geïnspireerd door het ‘Stars’ thema van het festival.
Bij dit soort manifestaties hoort een programmaboekje en daarin lazen we “Wim Mertens wil reageren tegen het autoritaire al. Hij zoekt een wijsheid die op menselijke schaal fungeert. Geen weten dat opgelegd is van bovenaf.” We haalden de dubbele frons uit ons voorhoofd en besloten gewoon te luisteren. Als afgestudeerd musicoloog en muziektheoreticus heeft de man heel wat te vertellen. Maar als niemand anders weet hij ook een verhaal te vertellen dat niet in woorden te vatten is. Een verhaal dat ons raakt. En ook vanavond was dat niet anders.
Bij de opnames met vleugelpiano en zang en solo-optredens van Wim Mertens horen we dat verhaal in zijn puurste vorm. Het nieuwe werk kreeg titels mee als From A Nethermost Point Of View, More Than A Genre en Contemporaneousness. Maar veel sprekender dan die titels waren de ongefilterde emoties die hij in zijn spel en betekenisloze gezangen wist te gieten. Muziek die geen beelden nodig heeft om te klinken alsof het deel uitmaakt van een groter geheel. En misschien is dat groter geheel wel de luisteraar zelf, want een concert van Wim Mertens is in het beste geval een echte ontmoeting.
De nummers van 'A Starry Wisdom' klonken opvallend gevarieerd en avontuurlijk. Het was duidelijk dat Mertens zich door het thema van het onbegrensde niet had laten beperken. Anders dan bij vroeger werk waarbij hij er soms voor koos om één thema in verschillende variaties uit te werken, hoorden we de nieuwe composities bij deze eerste beluistering meerdere verschillende kanten uitgaan. Met nummers als Ausgedehnt en At The Edge Of The Void nam hij de luisteraar mee op een avontuurlijke reis. Misschien doorheen het heelal, misschien ook doorheen het zelf van de luisteraar die daar voor open stond. Veel mensen in de Sint Baafskathedraal luisterden met de ogen dicht.
Wim Mertens heeft het vaak over hoe hij zich wil afzetten tegen de traditionele wetten van de Westerse muziekcultuur, die muziek probeert te vangen in regels en partituren. Maar wat bedoelt die man daarmee, vraagt u zich misschien af. Wel, bij de uitvoering van 'A Man Of No Fortune And A Name To Come' was hij als het vogeltje (of was het een vleermuis) dat we in de gewelven van de kathedraal zagen rondvliegen.
Tientallen, misschien wel honderd keer hebben we deze plaat uit 1986 al gehoord. Wim Mertens fladderde rond de bekende noten heen en liet het ritme van de zo gekende nummers meewaaien als een blaadje in de wind. Hij kwam los van de originele composities, gebruikte niet alleen de noten die op de partituur stonden maar ook de ruimte er om heen en toch behield hij de ziel van die stukken waar we zo lang geleden verliefd op geworden waren.
Later deze week zal Wim Mertens 'A Starry Wisdom' nog eens opvoeren in het kader van het festival, maar dan met zijn ensemble. Als dat een even memorabele avond wordt als deze, kunnen we u maar één ding aanraden.