Jens Lekman - 'Als je zin hebt om dit interview te verzinnen, doe maar'

Jens Lekman was in Brussel voor de promo van zijn in september te verschijnen ‘I Know What Love Isn't’, en wij kregen een half uur om hem daarover aan de tand te voelen. Een half uur met één van de meest aangename, getalenteerde en nederige personen die we kennen in de muziekwereld? Dat moesten ze ons geen twee keer vragen. Alhoewel. 'Op de nieuwe plaat zing ik over mezelf als een klootzak.'





Jens, is je hart gebroken?

'Verschillende keren, zelfs. De plaat heeft zijn wortels in één precieze relatiebreuk, maar uiteindelijk hoop ik dat de plaat meer algemeen een menselijk verhaal geworden is.'

Was het Erika, Jeniffer, Kirsten of Catherine?

'Dat is niet belangrijk voor het verhaal, dus ga ik dat ook niet aan je neus hangen. Als je goed luistert, denk ik dat je uiteindelijk wel het onderscheid kunt maken tussen de karakters die vrienden zijn van mij en dé persoon die mijn hart heeft gebroken. Kirsten (Dunst) mag je schrappen, die ken ik niet eens.'

Wat is daar gebeurd?

'Zij was in Gothenburg voor de opnames van Lars Von Triers Melancholia, en in het weekend kwam ze naar een lokale discotheek, dus ik heb haar gestalkt. In een interview had ze vermeld dat ze mijn muziek wel goed vond, en voor één keer had ik het gevoel dat ik het gemaakt had in het leven. Dus hebben we een avond vruchteloos op haar staan wachten voor een disco.'

'De song Waiting For Kirsten gaat ook over hoe Gothenburg politiek aan het veranderen is. In het algemeen is het zakelijke en egoïstische denken aan een opmars bezig. Ik noem het 'cappucino-politiek': overal waar daklozen zijn, plaats je een terras van een café en zo heb je meteen een excuus om ze weg te jagen.'

Is de song Erica America een ode aan de Verenigde Staten?

'Totaal niet. Het gaat over een persoon met wie ik een nacht in Las Vegas spendeerde. Ze hebben die nacht The Frontier Casino vernield, waar Frank Sinatra dikwijls kwam. ’s Anderendaags rook het overal naar popcorn en vrouwenparfum, en ik dacht spontaan: Die Sinatra weet wat het goede leven is.'

Maar je hebt wel overwogen om het Amerikaans staatsburgerschap aan te vragen door middel van een schijnhuwelijk?

'Dat was eigenlijk voor Australië. Ik woonde een tijdje in Melbourne, en mijn beste vriendin kwam net als ik juist uit een relatie. Het leek een goed idee om samen een nieuwe relatie op te bouwen rond een precies doel in plaats van rond een abstract idee als liefde. We hebben het er een tijdje over gehad, maar uiteindelijk besefte ik dat het zo’n mooi verhaal zou zijn dat ik er nooit over zou kunnen zwijgen, wat natuurlijk een nodige voorwaardige was om het plan te doen lukken. We hebben het dan maar afgeblazen.'

Je had het toch gewoon kunnen doen en elke insinuatie afwijzen als fantasie?

'Natuurlijk. Vroeger was ik gefrustreerd als mensen onwaarheden over me vertelden, nu vind ik het idee dat er een heleboel mooie maar onderling contradictorische verhalen over mij circuleren wel mooi. Als je dus zin hebt om de helft van dit interview te verzinnen, doe maar, ik kan daar perfect mee leven!'

Waarvan akte. De titel van de plaat is ontleend aan een nummer van Tracey Thorn over jou.

Tracey Thorn zond me het nummer waarin ze het over mij had in een periode waarin ik heel wat veranderingen doormaakte. Ze beschrijft me als romantisch, jong en naief, maar eigenlijk is zij zelf de oorzaak van mijn romantiek. Ik ben opgegroeid met haar muziek, dus een heel deel ervan komt van haar. Ik hield wel van dat idee.'

Hoe goed kennen jullie elkaar?

'We kennen elkaar vijf jaar of zo, we e-mailen af en toe. Ze heeft zich vooral gebaseerd op mijn publiek figuur om die song te schrijven.'

Zijn de arrangementen op ‘I Know What Love Isn't’ bewust soberder gehouden dan op ‘Nights Over Kortedala’. Of speelden budgetaire overwegingen mee?

'het is heel erg bewust. ‘Simple Pleasures’ van Tindersticks is een van mijn favoriete platen aller tijden, en ik hou van de manier waarop ze van orkestrale arrangementen naar die minimalistische aanpak evolueren. Onlangs was ik met de mensen van Air France aan het babbelen over hoe de trend van oude instrumenten in ere herstellen tegen zijn limieten aan botst. We willen geen panfluit-platen maken, dus de instrumenten schrappen is waar je uiteindelijk op terugvalt.'

The End Of The World Is Bigger Than Love is al een paar jaar oud. Hoe komt het dat het 5 jaar heeft geduurd voor je genoeg materiaal had voor dit album?

'Het duurde een tijdje voor ik door had welke richting ik uit moest met deze plaat. Mijn vroegere platen waren eerder losse collecties van songs, nu moest het meer consistent zijn. Daarmee ook dat ik die ep vorig jaar heb uitgebracht. Die songs pasten niet op ‘I Know What Love Isn't’ en ik wou ze buiten.'

Waar gaat Some Dandruff On Your Shoulder over?

'Op sommige momenten wou ik het perspectief op de plaat wat veranderen. Het is een beetje melodramatisch om altijd over je eigen gebroken hart te zingen, dus daar wou ik het hebben over hoe het voelt om iemands hart te moeten breken omdat je niet verliefd bent.'

Het beeld dat je van de persoon Jens Lekman maakt, is een heel romantisch beeld. Heb je nooit zin om daar gaten in te prikken en om eens lekker cynisch te doen?

'Daar gaat het album voor een deel zelfs over. In een nummer beschrijf ik mezelf zelfs als een klootzak.'

Maar dat kan ook een uiting zijn van de spijt van een romanticus.

'Natuurlijk. Het is gewoon eigen aan romanticus zijn dat je liefde van verschillende perspectieven gaat bekijken en je de liefde ook in vraag gaat stellen.'

Waarom gaat het nooit over seks in je nummers?

'Over seks schrijven is moeilijk. In één nummer heb ik het over vrijen in elke bar in de stad, voor mij is dat een heel plat beeld. Het is niet eenvoudig om het over seks te hebben op een verfijnde manier. Maar ik zou het fijn vinden als het me ooit zou lukken dat te doen.'

Morrissey is iemand die ik ook met romantiek associeer. Heb je ooit naar zijn muziek geluisterd?

'Morrissey was zo mainstream in Zweden dat hij de muziek was waar de pestkoppen in ons school naar luisterden. Ik haatte hem. Jonathan Richman is een grotere invloed. Hij kan het over kauwgomverpakking hebben als was het het mooiste voorwerp ter wereld. Hij heeft ooit een nummer geschreven over geurzin, over de uitlaatgassen van bussen en de pisgeur in de straat. En het klinkt allemaal alsof het lekker ruikt bij hem. Fantastisch!'

Je was in Washington op de dag dat Obama werd verkozen. Hoe voelde dat?

'Het was een openbaring voor mij. Het was net na de relatiebreuk en ik was heel erg in mezelf gekeerd. Ik moest een sessie doen voor de Zweedse televisie die daar ook was, ter gelegenheid van de verkiezingen, en de straten waren vol met vrolijke en hoopvolle mensen. Het leek een verlossing dat de wereld verder draait ondanks mijn problemen.'

Volg je de politiek in Amerika?

'Niet echt, nee. In Zweden wel, maar het gevoel overheerst toch dat het uiteindelijk meer en meer lobbygroepen en grote conglomeraten zijn die de richting bepalen. Die is meer en meer conservatief, spijtig genoeg, ook in Zweden. Een vriend van mij is al lange tijd ziek en moest dat plots gaan bewijzen bij de sociale zekerheid om zijn behandeling niet te verliezen. Dat was vroeger ongehoord. Iemand anders die ik ken, werkt in een bibliotheek en meer en meer is zijn kennis over het serveren van muffins belangrijker dan zijn kennis over boeken. Dat is de richting waarin we uitgaan, spijtig genoeg.'

Er zit veel minder humor in ‘I Know What Love Isn't’ dan in je voorgaande albums.

'Nee hoor. De humor is subtieler en zit misschien wat beter verborgen, maar is er nog wel. Het vers over Sinatra vind ik bijvoorbeeld grappig, maar je hebt wel een zekere context nodig om de grap ervan te begrijpen.'

De plaat is af. Waarom wachten tot september vooraleer ze uit te brengen?

'Dat moet je aan mijn platenmaatschappij vragen. Als het aan mij lag, mocht ze direct uitkomen, maar ik heb al lang geleerd me met sommige dingen niet te moeien.'

Heeft iemand je ooit gevraagd een musical te doen? Je muziek zou er voor passen.

'Nog niet, nee. Wel een interessant idee, nu je het zo zegt. Zeker nu ik een plaat uit heb met toch een zeker narratief in. Het zou wel een heel miserabele musical worden, vrees ik. Soms krijg ik de vraag om boeken te schrijven, dat wel. Maar telkens als ik een boek lees, besef ik dat muziek de taal is die me het beste ligt. Sommige passages lees ik zo als gitaarsolo’s.'

Kom je nog overeen met je ex?

Absoluut. Ik spreek niet graag over haar omdat het te persoonlijk is. Soms worden mensen kwaad omdat ze denken dat een lied over hen gaat, dus verander ik meestal ook de namen. En ik vraag het ook meestal aan mijn personages of ze een probleem hebben met wat ik over hen schrijf. Op die manier komt niemand voor onaangename verrassingen te staan.'

'I Know What Love Isn't' verschijnt op 3 september 2012 bij Secretly Canadian.

27 augustus 2012
Kristof Van Landschoot