Van Der Graaf Generator - A Grounding In Numbers
Esoteric Recordings
Christoph Lintermans — 6 april 2011
De terugkeer in actieve dienst van één van de meest eigenzinnige dino’s uit de progrock – Van Der Graaf Generator dus – werd in 2005 warm onthaald. Op ‘Present’ laaide het oude vuur weer op. Het zeer degelijke ‘Trisector’ (2008) bewees de bestendigheid van hun comeback. En de nieuwe worp ‘A Grounding In Numbers’ is nog beter.
Nochtans word je meteen op het verkeerde been gezet: Your Time Starts Now en Mathematics lijken eerder geschikt om de zaak af te ronden. De eerste is een sixties-ballad met een elegisch karakter, waarin orgel en fluit balsem op een gewonde ziel leggen. Het gaat over het ouder worden en de vaste wil om te evolueren, gezien de tijd die nog rest. Zanger-gitarist Peter Hammill legt andermaal zijn ziel bloot.
De tweede song sluit aan bij het thema van de plaat en valt op door Hugh Bantons enigmatische orgel en de vocale harmonieën, twee absolute smaakmakers op dit album. Maar op de eerste rocker Highly Strung gaat het energieniveau gevoelig de hoogte in. Een complex contrapunt op een pompende bas; een track die het karakteristieke VDGG-geluid mengt met dat van King Crimson. Intussen zit de luisteraar te wachten op een eerste epic, genre Over The Hill van het album ‘Trisector’.
Zijn geduld wordt beloond, want nu nemen de zaken de vorm aan van een suite waarvan de tien miniaturen enkel met een vergrootglas waar te nemen zijn. Red Baron klinkt als een oosterse meditatie op een drumsolo waarin Guy Evans accenten aanbrengt op de toms en de hi-hat. Bunshô introduceert het typische VDGG-iconoclasme met een om zich heen slaande Hammill en een furieus contrapunt.
In Snake Oil komen Hammills piano en Bantons orgel tot een gentleman’s duel, waarna een tempowisseling leidt naar donkerdere oorden (gesymboliseerd door een slepende ritmiek) tot men terugkeert naar het oorspronkelijke thema. Splink roept een westerngevoel op door de slidegitaar op een laidback tempo, maar dit zou VDGG niet zijn zonder het contrast met piano en klavecimbel die de melodie doorkruisen en een off-beat drum workout.
Embarrassing Kid is een variatie op het ouderdomsthema, met deze keer een kritische kijk op de jeugd. De vocal harmony en het contrapunt bereiken hier memorabele hoogten. Medusa drijft op Bantons bezwerende toetsenpartijen. Ook stuwend orgelwerk op het heerlijk tegendraadse Mr. Sands. Van het funky Smoke ontsnappen onderhuidse stemboodschappen uit Hammills waanzinnige universum. Een hoekig ritme versterkt het getallenfetisjisme in 5533.
Hoe zorg je na al deze artistieke pieken voor een gepast orgelpunt? In All Over The Place heeft de band het muzikale equivalent gevonden van een gotische kathedraal in de nacht. Het blijkt de hypnotiserende kracht van een klavecimbel. Mee dankzij producer Hugh Padgham (Genesis, Phil Collins) verschijnt ‘A Grounding In Numbers’ even zelfverzekerd als Pallas Athena geboren is uit het hoofd van Zeus.
Wie vreesde dat de intensiteit van VDGG’s muziek omgekeerd evenredig zou afnemen met de grijze haren en de wijsheid van jaren, zal bij deze een gevoel van opluchting niet kunnen onderdrukken. Niet in de laatste plaats Mark Powell van Esoteric Recordings. Als kenner van de progressieve en psychedelische scènes tussen ’65 en ’75 heeft de man een missie: de kluizen van roemruchte labels openbreken en vergeten erfstukken aan het digitale tijdperk toevertrouwen. ‘A Grounding In Numbers’ is zijn eerste "nieuwe" release. En het zal van het verkoopsucces afhangen of Powell ook deze weg verder zal inslaan.